Հատվածներ ՀՐԱԺԵՇՏ գրքից

Գրքի գործողությունները տեղի են ունենում ինչ-որ տեղ Երկիր մոլորակի վրա։ Սա պատմություն է, որը չունի ազգություն և չի ճանաչում ոչ մի աշխարհագրական վայր։ Համամարդկային պատմություն՝ նվիրված բոլոր նրանց, ովքեր կյանքում գոնե մեկ ամգամ հրաժեշտ են տվել…

*****

Երջանկություն… Այս երևույթի մասին բոլորս մեր պատկերացումներն ունենք: Մեկի համար այն կարող է մի փոքրիկ ժպիտ արժենալ, մյուսի համար երջանկությունը նյութականացված է ու ավելին է, քան պարզապես ջերմություն, իսկ մեկ ուրիշն էլ գնահատել գիտի, ինչը, թերևս, ամենամեծ երջանկությունն է: Իրականում, երջանիկ կլինենք այն ժամանակ, երբ հասկանանք, որ դժվարություններից փախուստը դեպի երջանկություն տանող ճանապարհը չէ ու իրական երջանկությունն առանց նախազգուշացման է գալիս: Իմ երջանկությունն էլ դու ես, քանզի ես քեզ գտա հենց երջանկություն որոնելիս…

*****

Ու անգամ ամենախորը հիասթափություններից, անգամ ամենացավոտ իրավիճակներից հետո ու անգամ այն ժամանակ, երբ որոշես՝ «էլ երբեք», միևնույնն է, ՆԱ կհայտնվի: Նա, ով կկարողանա ընդունել քեզ հենց այնպիսին ինչպիսին դու կաս: Նա կգտնի քո առավելություններն հենց այնտեղ, որտեղ քո թերություններն են: Նա կլինի կողքիդ անգամ այն ժամանակ, երբ ողջ աշխարհն է քեզ դեմ: Նա չի փորձի քեզ փոխել, ավելի «լավը» դարձնել, այլ կսիրի քեզ հենց այնպիսին, ինչպիսին քեզ բնությունն է ստեղծել: Հավատա՛, նա կգտնի քեզ և հենց այն ժամանակ, երբ դու ամենաքիչը նրան կսպասես…

*****

Դու եկար, հետք թողեցիր կյանքումս ու անհետ կորար: Դու եկար, փոխեցիր ամեն ինչ ու անփոփոխ թողնելով հեռացար: Եկար, ջնջեցիր ամեն ինչ ու անջնջելին հենց դու դարձար: Գնացիր ու ես հետքդ չկորցրած քեզ հետևեցի: Գնացիր, բայց ես մեկ է հույսս չկորցրի: Գնացիր, բայց ես այդպես էլ չհամակերպվեցի: Գնացիր ու էլ չվերադարձար: Գնացիր… Կորցրի…

*****

Ուրախ մարդիկ շուտ են պառկում քնելու, ու մտքերը նրանց չեն տանջում ողջ գիշեր: Նրանք չեն ծիծաղում, ժպտում ամբողջ օրն այն պարագայում, երբ գիշերը ափերով մաքրում են արցունքները: Նրանք միայն գիշերը չէ, որ խոստովանում են իրենց ցավը: Ուրախ մարդիկ չեն վախենում ցույց տալ իրենց զգացմունքները: Նրանք միայնակ չեն քայլում անվերջ թվացող այդ փողոցներով: Ուրախ մարդիկ չեն հիշում անցյալը, նրանք վայելում են ներկան: Ժամերով չեն նայում այն նկարին, որն այնքան շատ բան է հիշեցնում: Ամենուր չեն փնտրում այն հայացքը, որը գուցե կստիպի նրանց ժպտալ: Ուրախ մարդիկ չեն փորձում ուրախ ձևանալ… Ես ուրախ եմ, համենայն դեպս փորձում եմ այդպիսին ձևանալ…

*****

Սուտ էր ամեն ինչ, կեղծ ու շինծու: Անիրական երջանկությամբ էի պարուրված: Քո նվիրած ակնոցն էր պատճառը. վարդագույն էր: Ես կառուցում էի իմ երջանկությունը քո երջանկության հաշվին: Դու երջանկանում՝ դժբախտացնելով ինձ: Ու մենք այդպես էլ չհասկացանք, որ այդ երջանկությունը միայն մեկիս էր տրված: Այդպես էլ չհասկացանք, որ ճակատագիրն է ամենաուժեղը: Ճակատագիրն էլ չհասկացավ, որ մենք իրար համար ենք ստեղծված՝ այդպես էլ ավելորդ համարելով այդ մեկ բաժին երջանկությունը:

*****

Հայելային ուժն անգերազանցելի է ու միշտ էլ այդպիսին կմնա: Չգիտեմ՝ ժպիտը, որով ինքս ինձ եմ ժպտում անկեղծ է, թե ձևական բնույթ է կրում: Ժպիտը հեշտ է կեղծել, այն շատ են կեղծում, իսկ բոլոր կեղծված երևույթների իրականը թանկ է: Քանի ու քանի կեղծ ժպիտների ենք մենք ամեն օր արժանանում, բայց այն ժպիտը, որի կարիքն ունենք, հաճախ մեզ համար անհասանելի ու չբացահայտված է մնում: -Ալանտա՛, քեզ զանգում են: -Գալիս եմ, մա՛մ: Վերցրի հեռախոսն ու տեսա, որ Ռեյն է զանգում: -Ալո: -Ուզում եմ ինձ հետ մի տեղ գաս: -Հիմա՞: -Ես ձեր բակում եմ: -Լավ, հիմա դուրս կգամ: -Լա՛ն, ցուրտ է, տաք հագնվիր,- սիրում եմ, երբ Ժիզելը անհանգստանում է ինձ համար, այդպես նա ավելի է նմանվում Նատալիին: -Մամ, չեմ մրսի, շուտ կվերադառնամ: Հինգ րոպեից ես ներքևում էի: -Եվ ու՞ր ենք գնում: -Շուտով կիմանաս: Քսան րոպե անց ես ու Ռեյը հայտնվեցինք քաղաքի ամենաբարձր շենքի առաջ: -Ի՞նչ ես այստեղ կորցրել: -Ուղղակի վստահիր ինձ ու քայլիր ինձ հետ: Աշխարհն այնքան գեղեցիկ է, երբ հեռվից ես նրան նայում, երբ մարդիկ շատ ավելի փոքր են երևում, իսկ բնությունը՝ կատարյալ… Ես սա հասկացա հենց այն պահին, երբ հայտնվեցի այստեղ՝ քաղաքի ամենաբարձր շենքի տանիքին: -Լա՛ն, ես մեր քաղաքը շատ եմ սիրում: Ես այստեղ եմ ծնվել ու այստեղ անցկացրել ողջ կյանքս: Սա իմ ամենասիրելի վայրն է, այստեղ ամեն ինչ այնքան գեղեցիկ է: Սա միակ վայրն է, որտեղ ես սիրում եմ աշխարհն ու կյանքը: -Իսկ ես կյանքը միշտ եմ սիրում, ապրելը շատ եմ սիրում: -Քանի՞ տարի կուզեիր ապրել: -Հարյուր… չէ՛, հարյուր քսան: -Լա՞ն, լու՞րջ ես ասում: -Հարյուր հիսուն, երկու հարյուր, չէ՛, չէ՛, հավերժ, հավերժ եմ ուզում ապրել,

հավերժը լավ թիվ է… -Լա՛ն, քեզ հետ ես սիրում եմ ամեն ինչ, երևի պատճառը քեզ շատ սիրելն է: -Իսկ սեր երևույթը գոյություն ունի՞: -Սեր երևույթը գոյություն չունի, որովհետև սերը երևույթ չէ, սերը մարդ է, ուղղակի պետք է գտնենք մեր ՄԱՐԴՈւՆ, որ գտնենք մեր սերը: -Եվ որտե՞ղ փնտրեմ իմ մարդուն: -Գիտե՞ս, գտնելու համար ամենևին էլ փնտրել պետք չէ: -Ամենևին էլ փնտրել պետք չէ, բայց… Մենք սիրում ենք փնտրել, փնտրել այնտեղ, որտեղ ոչինչ չկա, փնտրել այն ամենն, ինչը պարզապես գոյություն չունի, ու այն, ինչը մեզ պետք էլ չէ: Մենք փնտրում ենք սիրելիներին այնտեղ, որտեղ թշնամիներն են, հարազատներին՝ այնտեղ, որտեղ օտարներն են: Երբեմն էլ որոնումների ճանապարհին կորցնում նպատակակետն ու հուսահատված վերադառնում «կոտրած տաշտակին»:

*****

 

 

Երբեմն ուզում եմ ուղղակի քայլել, անվերջ քայլել, քայլել դեպի անհունություն, հեռու բոլորից ու ամենից: Հասնել այնտեղ, ուր մարդկային հարաբերություններ ստեղծողը սերն է, ուր թագավորում է բարությունը, իսկ թագի համար պայքար մղում հոգատարությունը: Այնտեղ ուր, անգամ, պայքարն է հիմնված հարգանքի վրա: Իսկ կա՞ արդյոք նման վայր: Եթե նույնիսկ կա, ապա այն վստահաբար ունի մուտքի արգելքներ: Եվ հավանաբար պարտադիր պայման կլինի բարի, հոգատար ու սիրով լի լինելը: Ափսոս, որ այն իրական չէ և, որ այն գոյություն ունի միայն իմ երազներում…

*****

Իրական հաջողություն է, երբ կա մեկը, ում ուզում ես անվերջ նայել, ում ասելու այնքան բան ունես, ում ուզում ես ամեն անգամ նորովի ճանաչել, բացահայտել, ում հետ հանդիպմանն անհամբերությամբ ես սպասում, իսկ երբ կողքիդ է սրտիդ զարկերն իրար հերթ չեն տալիս, երբ անգամ հեռավորությունը ձեզ բաժանել չի կարող, հակառակը, այն ավելի ամուր է կապում: Հաջողություն է ունենալ մեկին, ով չնայած իր շատ թերություններին, կատարյալ է քեզ համար, ում հետ կռվելիս հասկանում ես, որ առանց նրա կյանքը լրիվ այլ է և որ հենց նա է կյանքդ իմաստավորողը: Իսկական հաջողություն է… Ես ունեմ քեզ… Ես հաջողակ եմ…

Читать далее

Ереван

В Ереване много кафе с открытыми террасами, за что туристы ласково прозвали его Восточным Парижем. И особое удовольствие — прогуляться по городу ночью: нет изнуряющей жары (а в Армении 300 солнечных дней в году), улицы ярко освещены фонарями и высокий уровень безопасности.

У армян вечерняя прогулка — приятная традиция, благодаря которой они общаются и делятся новостями. Поэтому вечером на улице вы окажетесь в самой гуще событий, с вами обязательно кто-нибудь заговорит. В первый же вечер вы поймете, что одиноким тут остаться просто невозможно

Երևանում բացօթյա տաղավարներով կան բազմաթիվ սրճարաններ, որոնց համար զբոսաշրջիկները սիրով կոչում են Արևելյան Փարիզ։ Հաճույք է գիշերը շրջել քաղաքը։ Չկա ջերմություն Հայաստանում կա երեքհարյուր արևոտ օր , փողոցները պայծառ լուսավորված են լապտերներով և անվտանգության բարձր մակարդակի վրա են ։

Հայերը երեկոյան ավանդույթ դարձած դուրս են գալիս զբոսանքի որի շնորհիվ հաղորդակցվում են և կիսվում նորություններով։
Հենց այդ երեկո դու կհասկանաս որ այստեղ չես կարող մենակ մնալ։

Վիլյամ Սարոյան. առակներ

 

 

Իմ քեռի Արամը, պարզաբանելու համար մարդկային տարօրինակ, քմահաճ բնավորությունները, մի պատմություն էր անում ջահել թագավորի ու խելացի երիտասարդի մասին։

Այս թագավորը իր օրն անցկացնում էր մարդկանց զանազան անհեթեթ հանձնարարություններ տալով ու կարծում էր, թե իր նման խելոքը չկա, մինչդեռ նրա երիտասարդ խորհրդականներից մեկը շատ ավելի խելամիտ էր, քան թե թագավորն իր բոլոր պապերով հանդերձ։

Մի երեկո այս ծալը պակաս թագավորն ասում է.

— Առավոտ լույսը դեռ չբացված ինձ շտապ հայտնեք, թե քանի կույր կա այս քաղաքում։

— Եղավ,- հոգոց անելով ասում է խորհրդականը ու գնում է մտածելու այս անհեթեթ հանձնարարության վրա։

Նա փորձառու հաշվապահներից մեկին ձի է նստեցնում, գրիչն ու հաշվեմատյանը նրա ձեռքը տալիս ու պատվիրում է շրջել քաղաքում, ցուցակագրել բոլոր այն կույրերի անունները, ովքեր կմոտենան իրենց, իսկ ինքը ձիու թամբից ծառի մի մեծ ճյուղ կապելով, գնում է հաշվապահի ետևից։

Նրանք շրջում են քաղաքի փողոցներում՝ հսկայական փոշեամպ բարձրացնելով։

Որոշ ժամանակ անց մի մարդ, վեր նայելով, բղավում է.

-Այ մարդ, էս ի՞նչ ես անում։

Եվ խորհրդատուն ասում է հաշվապահին.

— Այս մարդը կույր է, հաշվապահ։ Սկսիր ցուցակագրել։

Իսկ ուրիշ փողոցով անցնելիս մի տիկին գլուխը հանում է պատուհանից, հարցնում.

— Երիտասարդ, այդ ի՞նչ եք անում։

Խորհրդատուն հաշվապահին պատվիրում է շարունակել կույրերի ցուցակագրումը։

Իսկ առավոտյան պարզվում է, որ քաղաքի բոլոր բնակիչները կույր են։ Հետո խորհրդատուն ու հաշվապահը իրենց ձիերի գլուխները դարձնում են պալատի շուրջ փռված այգիների կողմը։ Թագավորը դուրս է գալիս պատշգամբ, նայում է ներքև ու բղավում.

— Այ մարդ, էս ի՞նչ ես անում։

Խորհրդատուն իսկույն թեքվում է հաշվապահի կողմն ու ասում.

 

— Հաշվապահ, մեր ցուցակը լրացավ։ Գիր՝ էդ շան որդի թագավորը նույնպես կույր է։

Читать далее

Առաջադրանք Հայոց լեզվից

Սեր                                  դիզել- սիրավառ
Կաթ                                քարքարոտ- կաթնահանց
Նուռ                                տեսնել- նռնաքար
Շոգի                               վառել- շոգենավ
Փրփուր                          հունցել- փրփրադեզ
Հոռի                                նավաստի- հոռետես

 

Ձեռք                                գիտուն — ձեռնասուն  
Դեղին                             աթոռակ- դեղնախտ
Բազուկ                           խաբուսիկ- բազկաթոռ
Հույս                                ցուցանակ — հուսախաբ
Ուղի                                ախտ- ուղացույց
Մատյան                        սնունդ- մատենագետ

Պտույտ                          աթոռ- պտտահողմ
Կայսրություն               իրան- կայսրապաշտ
Լույս                              հողմ- լուսահոգի
Դեմք                              պաշտել- դիմանկար
Բարակել                       հոգևոր- բարակիրան
Թիկունք                       նկարիչ- թիկնաթոռ

 

Պահարան- հիվանդանոց- հիվանդապահ
Ջանասեր- շուտափույթ- փութաջան
Հյուրանոց- անընկալունակ- հյուընկալ
Խուսանավել- կենտրոնացում- կենտրոնախույս
Փայտաշեն- օրացույց- ցուցափայտ
Բազմամյա- շնորհազուրկ- բազմաշնորհ

 

Արագավազ- ընթացիկ-արագընթաց
Ձիավարություն- գետափ- գետաձի
Չափաբաժին- ջերմանավ- ջերմաչափ
Մորթապաշտ- թույլտվություն- թուլամորթ
Կազմալուծել- նրբահույս- նրբակազմ
Հողաշեն- ծննդավայր- հողածին

 

Առատաձեռն- Բերքառատ
Բանաստեղծ- Հնեաբան
Վազանց- Արագավազ
Հաշվենկատ- Հանրահաշիվ
Խուսանավել- Կենտրոնախուս
Մահագույժ- Մերձիմահ

Ես սիրում եմ բառը: Գաբրիել Գարսիա Մարկես

Markes

— Ի՞նչն է խթանում ձեր գրելու ցանկությունը՝ պատկերը թե՞ ռիթմը:
— Պատկերը: Հիմքում միշտ կա մի պատկեր, որը հաճախ կտրված է որևէ պատմությունից, որևէ փաստից: Նախապես դա մի ինքնուրույն բջիջ է, որը չեմ կարող ասել ինչու և ինչպես, հանկարծ սկսում է բազմանալ: Որքան էլ աննշան լինի, այն կարող է զարգացման հնարավորաթյուն պարունակել և դառնալ առասպելորեն բեղուն: Որոշ դեպքերում այդ պատկերը նույնիսկ այնքան աննշան է, որ ինձանից բացի ոչ մեկին ոչինչ չի ասում: Ես հեռու եմ վերացական բաներից և տեսություններ չեմ սիրում. մի օրինակ բերեմ: Մի երեկո Մեխիկոյում ուզում էի տաքսի նստել, տեսա մի մեքենա, որ գալիս էր իմ կողմը: Այն պանին, երբ պատրաստվում էի նշան անել, նկատեցի, որ վարորդի կողքին մարդ կա ու ձեռքս ետ քաշեցի: Բայց, երբ մեքենան մոտեցավ, տեսա, որ ազատ է և կանգնեցրի: Ես պատմեցի վարորդին իմ տեսողական պատրանքի մասին, իսկ նա շատ լուրջ ասաց, որ ուրիշ ուղևորներ էլ են իրեն նույն բանն ասել: Եվ ավելացրեց, որ երբեմն ամբողջ երեկո ոչ մի ուղևոր չի ունենում…
Այս դեպքը պատմեցի Բյունյուելին, և, հիշում եմ, նա ասաց, որ դա, անկասկած, մի շատ հետաքրքիր գործի սկիզբ կդառնա. մտածում էր, որ գրական առումով կարող եմ դրանից օգուտ քաղել: Այդ պատկերը զարգացում չունեցավ, բայց ինձ հետապնդում է, ես հաճախ եմ մտածում այդ մասին: Պետք է ասեմ, որ ես պատկերների մի իսկական շտեմարան ունեմ, որոնք սկսել են, այսպես ասած, խմորվել ու թանձրանալ: Ու մի օր էլ, երբ ինձ սկսում է տանջել գրելու մարմաջը, որն ի դեպ, կարեցածիս չափ միշտ էլ փորձում եմ հաղթահարել, բացում եմ գրառումներիս դարակը, հանում եմ դրանցից մի քանիսը, աչքի անցկացնում: Կանգ եմ առնում մեկի վրա, մտածելով, որ ժամանակն է հենց դրա հիման վրա մի պատմություն գրել… Բայց երբեմն, մեկ ուրիշ պատկեր, որ կարծես պակաս հուզիչ էր և ուշագրավ, գալիս խցկվում է արանքը, և համառելս անօգուտ է:
Ես վաղուց եմ հասկացել, որ ես չեմ ընտրում պատկերներս և գրելիք պատմություններս. իբենք են ինձ ընտրում: Սրանով ուզում եմ ասել, որ չգիտեմ, թե ինչն է ինձ ստիպում հակվելու դեպի տվյալ պատկերը՝ բացառելով բոլոր մնացյալները: Տարիներ առաջ ճանաչում էի մի տղայի, որը անհույս սիրահարված էր։ Նա ընկել էր մի այնպիսի կացության մեջ, որ հնարավորություն չուներ անգամ սիրահետելու սիրած աղջկան, որովհետև վերջինս նրան մոտ չէր թողնում: Այդ ժամանակ նա գնաց ու բացեիբաց տեղավորվեց աղջկա տան պատի տակ և մնաց այնտեղ զօր ու գիշեր: Ոչ մեկին չէր հաջողվում նրան այդտեղից հեռացնել: Մի քանի անգամ նրա գլխին դատարկեցին միզամանը: Տղան գնում էր տուն, լվացվում, հագուստը փոխում և էլի գալիս գրավում իր տեղը: Նրա գլխին ուրիշ բաներ թափեցին… Արդյունքը նույնն էր. նա դարձյալ, մաքուր ու կոկիկ, համբերատար վերադառնում էր իր տեղը: Այսօր այդ աղջիկը նրա կինն էր, նրանք երջանիկ զույգ էր կազմել: Որոշ պատմաթյուններ էլ այդպես են. դու դրանք չես ուզում գրել, բայց նրանք իրենք են իրենց պարտադրում: Կարծում եմ, մի օր շատ պարզ վերնագրով մի գիրք կգրեմ՝ «Ինչպես է գրվում վեպը»: Պետք է գրել միայն այն, ինչից ոչ մի խորամանկություն ու վերապահության գնով չես կարողանում խույս տալ:
— Ուրեմն, առաջնությունը տալիս եք պատկերին: Եվ, այնուամենայնիվ, ռիթմը այնքան զգալի է ձեր արձակում, որ կարծես ինքն է առաջ տանում պատմությունը:
— Ես այդ մասին մտածել եմ… Ճիշտ է, որ ռիթմը ինձ համար էական է: Ես այն կարծիքին եմ, որ ռիթմի փոփոխությունը կարող է նույնքան նշանակալի դեր խաղալ, որքան մանրամասն նկարագրականը: Պետք է խոստովանեմ, որ ռիթմը պահպանելա համար, երբեմն, ավելորդ բառեր եմ մտցնում, որոնք հետո ստիպված եմ արդարացնել…):
Անդրադառնալով առաջին պատանեկան գրվածքներիս, ընդունում եմ, որ դրանց հիմքում ռիթմն էր, ինձ համար ամենակարևորը ռիթմական հաջողությունն էր: Ես մինչև կոկորդս լցված էի 19-րդ դարի իսպանական պոեզիայով, վատ բանաստեղծների պոեզիայով, որոնք, իմիջիայլոց, գրել են նաև ոչ շատ վատ բանաստեղծություններ: Իսկ ինչո՞ւ է վատ բանաստեղծը կարդացվում: Որովհետև նրա տափակությունները գրված են անթերի չափով, այսինքն՝ շնորհիվ ռիթմի, որը բանաստեղծությանը կշիռ է տալիս և, որոշ իմաստով, դարձնում ճշմարտացի: Սա մի կողմ: Բայց իսպանագիր ռոմանտիկներից բացի, ես կարդում էի նաև Բեկկերին, որն իրոք, շատ մեծ բանաստեղծ է: Ըստ իս, նա համարժեք է Շոպենին, որը երաժշտության պատմության խոշորագայն կոմպոզիտորներից մեկն է: Գիտեմ, որ որոշ վերապահություն կա Շոպենի նկատմամբ, և այդ վերաբերմունքի մեջ տեսնամ եմ սնոբիզմի մի տարատեսակ…
— «Պատրիարքի աշունը» վեպում նկատելի է նիկարագուացի Ռուբեն Դարիոյի ազդեցությունը…
— Այն էլ ինչպե՜ս: Այդ վեպը հարգանքի տուրք է Ռուբեն Դարիոյին, որը 19-րդ դարավերջին, Վերլենի, Հյուգոյի և պառնասականների պոեզիայով սնուցված, մեծ հեղաշրջում կատարեց իսպանական գրականության մեջ: Մեկ ուրիշ պատճառ էլ կար, որն ինձ ստիպում էր «Պատրիարքի աշունը» գրելիս շարունակ մտածել Դարիոյի մասին, նա եղել է Լատինական Ամերիկայում դիկտատուրայի վերելքի ժամանակակիցը: Իբրև քաղաքացի Դարիոն հեղափոխական չէր, բայց նա հեղափոխական եղավ, այն էլ ամենամեծը, իբրև բանաստեղծ: Վերջերս մեքսիկական թերթերից մեկը մի հավելված էր նվիրել սանդինիստների գրած բանաստեղծություններին: Այդ բանաստեղծներից շատերը պետության ներկայացուցիչներ են, մարդիկ, որոնք այսօր ղեկավարում են Նիկարագուան, և նրանք ընդունում են Դարիոյին: Դա ինձ շատ ուրախացրեց, դա ազատության նշան է, բանականության նշան է… Մինչ այդ նրան վերաբերվում էին կասկածանքով, ինչպես Շոպենին:
— Ի վերջո, ուք խոսում եք մի բանի մասին, որը նունպես ինքնին կասկածանքների տեղիք է տալիս՝ ոճի մասին…
— Անշուշտ: Ոճի, ձևի, գրականության մասին: Սրանք գրեթե միևնույն բանն են: Գրականությունը մի բան է, որը ես զգում եմ ֆիզիկապես: Այն բաղկացած է անորսալի, դժվար բնորոշելի տարրերից, որոնք սակայն քրտնաջան աշխատանք են պահանջում: Այսօր շատ հաճախ ենք լսում, որ պետք է գրել այն, ինչ մտածում ես, այն միջոցներով, որ ունես, որ պետք է գրել բնական ձևով: Զարմանում են, երբ ասում եմ, որ աշխատում եմ բառարաններով, որ օգտվում եմ հոմանիշների բառարաններից: Բայց բանն այն է, որ ինձ համար ամենամեծ դժվարությունը ածականն է, ածականի տեղը, և դրանից է կախված, իմ կարծիքով, թե այսինչ գրվածքը պատկանում է թե չի պատկանում գրականությանը: Ենթադրենք, ես նկարագրում եմ փոշոտ, ամայի մի գյուղ, կիզիչ արևի տակ, կեսօրվա հանգստի ժամին, երբ այն անմարդաբնակ է թվում, և ես պետք է պատկերեմ մի կին, որը շարժվում է փողոցով կամ դատարկ հրապարակով, նա սև է հագած: Եթե հենց այնպես գրելու լինեմ, մի ածական կփակցնեմ արևին, մեկ ուրիշը շոգին, փոշուն և այլն: Բայց եթե ես սահմանափակվեմ առարկաները թվարկելով, իսկ վերջում կնոջ հագուստի սև գույնին ավելացնեմ, ասենք, անողոք ածականը, ես միանգամից ի մի կբերեմ այն ամենը, ինչի մասին խոսել եմ՝ արևը, ամայի գյուղը, շոգը և այլն: Ես հանկարծ և անսպասելի թանձրություն կհաղորդեմ ամբողջ պատկերին: Ինձ համար սա է գրականությունը. այն կախված է արտաքուստ անկարևոր, երկրորդական թվացող մի բանից՝ ածականից: Ուրեմն՝ ածական և ռիթմ:
— Օսկար Ուայլդն ասել է, որ Դոստոևսկուց հետո մեզ մնում է միայն ածականները:
— Նա իրավացի է: Ի՞նչ կարելի է ավելացնել մարդկային բնության քննությունը Դոստոևսկուց հետո։ Սա է պատճառը, որ ես վախենում եմ թարգմանություններից: Չնչին բան է պետք՝ մի անթարգմանելի ածական, որպեսզի գրականության հերն անիծվի: Ի՞նչ կմնա ուրեմն: Պատմությո՞ւնը: Ածականն այն է, ինչ զանազանում է մի գրողին մյուսից, դա իրականությունը տեսնելու նրա եղանակն է, գույնը, ձայնը: Ինչ վերաբերում է ռիթմին, ապա թարգմանելիք լեզվում կարելի է գտնել համապատասխան հարմար ռիթմ, և գործը գլուխ կգա… Ահա թե ինչու մի օր շատ զարմացա, երբ խոսում էի մի ճապոնացու հետ «Հարյուր տարվա մենության» մասին. նա գիրքըկարդացել էր ֆրանսերենի ու անգլերենի միջոցով կատարված ճապոներեն թարգմանությամբ: Մինչդեռ խոսքը միևնույն գրքի մասին էր:
— Պատճառը երևի այն է, որ ոճաբան լինելուց բացի, դուք նաև պատմող եք:
— Թերևս: Բայց եթե ես ուղղակիորեն պատմեի իմ պատմությունները այնպես, ինչպես լսել եմ (և որքա՞ն եմ լսել) կամ ստեղծել երևակայությամբ, ինձ համար դրանք կլինեին լոկ գրառումներ: Ես սիրում եմ բառերը, այն յուրահատուկ երանգավորումը, որ նրանք ստանամ են տարբեր գրողների մոտ՝ միշտ նույնը լինելով: Գիտեք, ես շատ եմ սիրում այն միջանկյալ ժանրը, պատմվածքի և վեպի միջև, որը ֆրանսերեն կոչվում է նովել: Միգել դե Ունամունոն էր, կարծեմ, առաջարկել նովելը անվանել կարճ պատմություն՝ նովելետա, քանի որ իսպաներենում այդ բառը չկար: Ինչ ասեմ՝ դա այնքան տգեղ բառ է, որ կնախընտրեի անգամ այդ ժանրը գոյություն չունենար, քան թե այդպես կոչվեր:
— Ինչի՞ց է, որ ձեր գրքերը ընթերցվում են ամբողջ աշխարհում: Արդյո՞ք որովհետև ֆանտաստիկ, կամ եթե այս բառն անհաջող է, պոետիկ տարր են պարունակում: 
— Չգիտեմ: Չեմ կարողանամ հասկանալ: Բայց եթե անհրաժեշտ է, որ բացատրություն գտնեմ, հակված եմ պատճառը փնտրելու պոեզիայի մեջ: Որովհետև իմ վեպերը ձգտում են պոեզիայի: Ես սիրում եմ բանաստեղծական վեպը, ահա թե ինչու է ինձ այդքան դուր գալիս Վիրջինիա Վուլֆը:
— Դուք այդ առումով բացառություն եք…
— Այո: Գիտեմ, բայց ինչո՞ւ: Ինչո՞ւ նրան չեն սիրում, ո՞րն են համարում նրա սխալը:
— Այն, որ չի կարողացել կերպարներ ստեղծել, որ դրանք չեն երևում:
— Ես տեսնում եմ նույնիսկ նրա այն կերպարները, որոնք չեն երևում: Ինձ համար նրանք տեսանելի են, կենդանի: Հիշում եմ Վուլֆի խոսքերից մեկը, իսկ նա շատ լավ գիտեր ինչ էր անում և ինչ էր ուզում ասել. «Կյանքը համաչափորեն տեղադրվախ լապտերների շարք չէ: Կյանքը լուսե երիզ է, կիսաթանցիկ մի ծրար, որի մեջ պարփակված ենք մեր գիտակցության ծնունդից մինչև մահ»: Նա այս է նկարագրել և դա պոեզիա է, բայց նաև հենց կյանքն է, հետևաբար՝ վեպ։
— Հարավ-ամերիկյան գրականությունը…
— Փոքր-ինչ անհեթեթ է խոսել հարավ-ամերիկյան գրականության մասին: Դա միայն մեկ գրականություն չէ…
— …Այդ գրականությունը որակելու համար օգտագործում էին միշտ միևնույն բառերը՝ հեղեղանման, արևադարձային, հողածին: Այսօր օգտագործում են խիստ բարոկկո բառը: Արդյո՞ք դուք, Գարսիա Մարկես, բարոկկո ոճի գրող եք:
— Մի օր, Բուենոս-Այրեսում, մի անցորդ կանգնեցնում է Բորխեսին և բացականչում. «Դուք Բորխեսն եք»: «Երբեմն»՝ պատասխանում է Բորխեսը: Ինչ գեղեցիկ պատասխան է, չէ՞:

Читать далее

Առաջադրանքներ

1.Հետևյալ բառերի տառերի վերադասավորումով կազմել նոր բառեր. մշակ-մաշկ, ափսե-փեսա, սրահ-հարս, ժանր-նժար, վիճակ-կավիճ, ագռավ-վագռ, վտակ-կտավ, մկրատ, պարկ, վկա-կավ:
2.Շարքում առանձնացրեք այն բառերը, որոնցում հնչյունափոխված արմատներ կան: Վերականգնեք անհնչյունափոխ ձևերը:
Մամռապատ,  արիակամ, ջրային, լծկան, հնչերանգ, մայրաբար, իջնել, համբուրել, ընձուղտ, չարագույժ, բուժակ, սրտատրոփ, սրընթաց, մեղմօրոր, գունանկար,օրրան, մթնշաղ, կիսադեմ, զինվոր, դրամատուն, հունական, օրինավոր,  բրդատու, արևածաղիկ, զուգապար:

Ջրային,լծկան, հնչյերանգ,սրտատրոփ,սրընթաց,մթնշաղ,կիսադեմ,զինվոր,օրինավոր,բրդատու։

Քերականություն

Փակագծերում գրված բառը գրի´ր պահանջվող ձևով:
Իրադարձություններով աոավել հարուստ, ճամփորդություններից մեկը կապված է հանիրավի մոռացված Լա Կոնդամինի անունի հետ: Այդ ֆրանսիացին արկածներով լի իր կյանքն սկսեց որպես զինվոր, սակայն շուտով ծառայությունը թողեց՝ ռազմական կարգապահության հանդեպ մեղանչելու պատճառով: Читать далее